Mọi con số hạn trong các bài trước đều giả định một điều: biết hộp đó nấu hôm nào. Không có nhãn thì bảng hạn chỉ là kiến thức chung không dùng được, và thực tế là hộp không nhãn gần như luôn bị bỏ — không vì nó hỏng mà vì không ai dám đoán. Nhãn là phần rẻ nhất trong toàn bộ việc trữ và cũng là phần bị bỏ qua nhiều nhất. Bài này nói ghi gì, bằng gì, và làm sao để nó không thành việc nặng.
Ghi ba thứ là đủ
Thứ nhất là tên món. Sau ba ngày trong tủ thì nhiều món trông giống nhau.
Viết tên ngắn thôi. Đậu kho, canh cải, cơm — ba chữ là đủ.
Thứ hai là ngày. Ngày nấu hoặc ngày mở gói.
Ghi ngày nấu chứ đừng ghi hạn. Hạn phụ thuộc cách trữ, còn ngày nấu là chắc chắn.
Ghi ngày theo kiểu ngắn. Chỉ cần ngày và tháng.
Thứ ba là số phần. Biết hộp đủ cho mấy người.
Ba thứ đó viết trong mười giây. Không cần gì thêm.
Không cần ghi công thức. Nhãn không phải sổ tay.
Không cần ghi hạn dự kiến. Biết ngày nấu là tính được.
Ghi thêm chữ chay nếu nhà ăn cả hai. Tránh nhầm giữa các hộp.
Ghi chữ đã nêm hoặc chưa nêm. Với phần nền nấu sẵn.
Viết đủ to để đọc từ xa. Đọc được từ xa là mở tủ ngắn hơn.
Quay nhãn ra phía trước. Nhãn úp vào trong là mất tác dụng.
Ba thông tin đó giải quyết gần hết vấn đề. Tên để biết là gì, ngày để biết còn dùng được không, số phần để biết rã bao nhiêu — và đó là toàn bộ những gì cần quyết định khi mở tủ.
Dùng vật liệu gì
Băng giấy là lựa chọn tốt nhất. Dán chắc, bóc ra sạch, rẻ.
Băng giấy dán thùng cũng dùng được. Cắt đoạn ngắn.
Bút dạ đầu nhỏ viết rõ nhất. Bút bi không ăn trên băng giấy.
Không viết thẳng lên nắp nhựa. Bút trên nhựa mờ dần rồi thành vết không xóa.
Bút xóa được thì dùng cho hộp kính. Loại bút viết trên kính lau bằng khăn ẩm.
Nhãn dán sẵn cũng tiện. Nhưng băng giấy rẻ hơn nhiều.
Không dùng băng dính trong. Nó bóc không ra và bút không ăn.
Ghi lên túi zip bằng bút dạ. Bút dạ ăn tốt trên nhựa mờ.
Ghi trước khi đổ đồ vào. Viết lên hộp khô dễ hơn hộp đã lạnh.
Cắt sẵn một dải băng giấy. Để cạnh chỗ đóng hộp.
Treo bút cạnh cuộn băng. Thiếu bút là lý do phổ biến nhất bỏ việc này.
Bỏ nhãn cũ khi rửa hộp. Hai nhãn trên một hộp là nguồn nhầm lẫn.
Không dùng giấy nhớ. Nó rơi trong tủ ẩm.
Một cuộn băng giấy và một cây bút là toàn bộ chi phí. Đây là khoản đầu tư nhỏ nhất trong cả nhóm việc trữ đồ và cũng là khoản có tỷ lệ đổi lại cao nhất, vì nó biến mọi bảng hạn từ lý thuyết thành thứ dùng được.
Nhãn cho từng chỗ
Hộp món nấu thì ghi tên và ngày nấu. Ba ngày là mốc chung.
Hộp rau sơ chế thì ghi ngày rửa. Rau đã rửa có hạn khác rau chưa rửa.
Hộp đậu hũ thì ghi ngày đổi nước. Nhắc việc phải đổi mỗi ngày.
Túi ngăn đá thì ghi tên, ngày, số phần. Trong ngăn đá mọi gói trông như nhau.
Lọ sốt thì ghi ngày pha. Nhóm này hạn ngắn nên rất cần nhãn.
Lọ đồ khô thì ghi ngày mở gói. Hạn in mất hiệu lực khi đã mở.
Gói đồ hộp đã mở thì ghi ngày mở. Và chuyển sang hộp khác.
Chai nước tương thì ghi ngày mở nắp. Để biết khi nào nên đổi chai.
Dán nhãn cho cả thành kệ. Ghi tên nhóm chứ tên món.
Dán nhãn cho giỏ trong ngăn đá. Nguyên liệu, món nấu, phần nhỏ.
Dán một tờ danh sách ngoài cửa tủ. Ghi có gì trong ngăn đá.
Gạch trên danh sách khi lấy ra. Để danh sách còn đúng.
Dán bảng hạn vào cánh tủ. Đọc trong lúc nấu.
Nhãn trên thành kệ giúp cả nhà xếp đúng. Nhãn trên hộp cho biết hộp đó là gì, còn nhãn trên kệ cho biết hộp đó nên nằm ở đâu — thiếu loại thứ hai thì một tuần là tủ lại lộn chỗ.
Giữ việc này ở mức nhẹ
Ghi ngay lúc đóng hộp. Để sau thì không ai làm.
Gắn vào động tác đã có. Múc vào hộp rồi dán nhãn rồi đóng nắp.
Không đòi nhãn đẹp. Chữ đọc được là đủ.
Không cần hệ thống màu. Phức tạp thì bị bỏ.
Không cần ghi giờ. Ngày là đủ chi tiết cho bếp nhà.
Bỏ qua nhãn cho thứ ăn trong ngày. Không phải mọi hộp đều cần.
Nhưng đừng bỏ với thứ vào ngăn đá. Đó là chỗ nhãn quan trọng nhất.
Chia việc cho người trong nhà. Ai đóng hộp thì người đó ghi.
Dạy trẻ lớn ghi nhãn. Việc này trẻ làm được.
Đặt băng giấy và bút ở chỗ thuận tay. Cạnh hộp, không phải trong ngăn kéo xa.
Rửa hộp là bóc nhãn luôn. Một động tác.
Kiểm hộp không nhãn mỗi tuần. Hộp không nhãn thì bỏ.
Nói với cả nhà rằng hộp không nhãn sẽ bị bỏ. Đó là động lực hiệu quả nhất.
Nhãn chỉ bền khi nó mất mười giây. Nếu ghi nhãn thành việc phải nghĩ thì vài tuần là bỏ, còn nếu nó là một dải băng giấy với ba chữ thì nó thành phản xạ và không ai còn để ý là đang làm.
Khi nhãn không có hoặc không đọc được
Hộp không nhãn thì bỏ. Không có căn cứ thì không nên đoán.
Trừ khi biết chắc nấu hôm nay. Còn nhớ rõ thì dùng được.
Không đoán theo trông còn tốt. Nhiều món hỏng mà trông vẫn bình thường.
Nhãn mờ thì kiểm bằng giác quan. Ngửi, nhìn, chạm.
Nhãn mờ kèm dấu hiệu lạ thì bỏ. Hai điều không chắc cùng lúc thì bỏ.
Hộp trong ngăn đá không nhãn thì bỏ. Trong ngăn đá thì không đoán được gì.
Lọ đồ khô không nhãn thì ngửi. Còn mùi và không mốc thì dùng được.
Ghi nhãn cho nó ngay sau khi kiểm. Đừng để nó thành hộp không nhãn lần nữa.
Ghi ngày phát hiện thay vì ngày nấu. Ít nhất có một mốc.
Đếm số hộp không nhãn mỗi tuần. Con số đó cho biết việc ghi nhãn có chạy không.
Giảm dần về không. Sau vài tuần là quen.
Xem lại chỗ đặt băng giấy và bút. Nếu vẫn có hộp không nhãn thì thường do dụng cụ ở xa.
Đừng phê người khác vì quên ghi. Làm cho việc ghi dễ hơn thì hiệu quả hơn.
Hộp không nhãn là chi phí có thể tính được. Đếm số hộp phải bỏ vì không nhãn trong một tháng rồi nhân với giá bữa ăn — con số đó thường lớn hơn nhiều so với một cuộn băng giấy.
