Cắt điện theo kế hoạch, mất điện vì bão, hay tủ ngưng chạy mà không ai để ý — ba tình huống khác nhau nhưng cùng một câu hỏi sau đó: đồ trong tủ còn dùng được không. Câu trả lời phụ thuộc vào thời gian, vào việc cửa tủ có bị mở hay không, và vào từng nhóm đồ. Bài này cho mốc thời gian cụ thể, cách phân loại sau khi có điện lại, và những việc nên làm trước khi mất điện.
Giữ được bao lâu
Ngăn mát đóng kín giữ được khoảng bốn giờ. Đó là mức thường thấy nếu tủ đầy vừa và cửa không mở.
Ngăn đá đầy giữ được khoảng bốn mươi tám giờ. Khối đồ đông tự làm mát cho nhau.
Ngăn đá vơi chỉ được khoảng hai mươi bốn giờ. Ít khối đông thì ít khả năng giữ lạnh cho nhau.
Mỗi lần mở cửa là mất một phần. Mở cửa hai ba lần là rút ngắn mốc trên đáng kể.
Tủ đầy giữ lạnh tốt hơn tủ rỗng. Đồ trong tủ là khối tích trữ lạnh.
Phòng nóng thì mốc ngắn hơn. Nhiệt phòng cao làm tủ mất lạnh nhanh hơn.
Tủ mini mất lạnh nhanh hơn tủ lớn. Vỏ mỏng và khối đồ nhỏ nên giữ kém hơn.
Nhiệt kế trong tủ là cách kiểm chắc chắn nhất. Có số đo thì không phải đoán sau khi có điện lại.
Mức năm độ là ranh giới cho ngăn mát. Trên mức đó lâu thì phải xem lại từng nhóm.
Món còn tinh thể đá thì còn dùng được. Đó là dấu hiệu ngăn đá chưa lên trên mức đông.
Rã hoàn toàn thì phải xét từng món. Nhiều món rã hoàn toàn vẫn nấu được nếu còn lạnh.
Đừng mở tủ để kiểm. Mỗi lần mở là làm tình hình xấu thêm.
Ghi giờ mất điện lại. Biết chính xác bao lâu thì quyết định dễ hơn nhiều.
Điểm mấu chốt là giữ cửa đóng. Khác biệt giữa cứu được cả tủ và phải bỏ một nửa thường chỉ nằm ở việc có mở cửa mấy lần trong lúc mất điện hay không.
Sau khi có điện lại thì làm gì
Đọc nhiệt kế trước khi mở rộng cửa. Số đo là căn cứ tốt hơn cảm giác tay.
Phân loại thành ba nhóm. Nhóm còn tốt, nhóm nấu ngay, nhóm phải bỏ.
Nhóm đồ khô và đồ hộp không ảnh hưởng. Gạo, đậu, lọ gia vị, hộp chưa mở đều giữ nguyên.
Củ quả nguyên trái thường vẫn tốt. Vỏ nguyên nên chịu được thời gian ấm.
Rau lá bị mềm thì vẫn nấu được. Mềm không phải hỏng, chỉ là mất nước, cho vào canh được.
Rau nhũn và có mùi thì bỏ. Nhũn kèm mùi là đã phân hủy.
Đậu hũ để ấm quá bốn giờ thì bỏ. Nhóm đạm ướt là nhóm rủi ro cao nhất.
Món đã nấu để ấm quá bốn giờ thì bỏ. Cơm, canh, món kho đều thuộc nhóm này.
Nấu lại không làm món hỏng thành an toàn. Nhiệt diệt vi sinh nhưng không xử lý hết độc tố đã sinh ra.
Món đông còn tinh thể đá thì nấu ngay. Nấu hết rồi trữ mát, không cho lại vào ngăn đá.
Món đông đã rã hẳn và còn lạnh thì nấu ngay. Còn lạnh dưới năm độ thì nấu được, nhưng không tái đông.
Món đông rã hẳn và đã ấm thì bỏ. Đây là trường hợp không nên cân nhắc.
Ngờ thì bỏ. Giá một hộp đồ không đáng đánh cược sức khỏe cả nhà.
Đây là thông tin chung cho bếp gia đình. Nhà có trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người đang mang thai hay đang bệnh thì nên bỏ sớm hơn mức trên, và có triệu chứng sau khi ăn thì đi khám bác sĩ chứ không tự xử lý.
Chuẩn bị trước cho đợt cắt điện
Biết trước thì làm đầy ngăn đá. Ngăn đá đầy giữ lạnh lâu gấp đôi ngăn vơi.
Đông sẵn mấy chai nước. Chai nước đông là khối giữ lạnh rẻ nhất.
Hạ nhiệt tủ xuống mức thấp hơn trước một ngày. Tủ lạnh sâu hơn thì có thêm dư địa.
Chuyển thứ dễ hỏng vào sâu trong tủ. Chỗ sâu ấm lên chậm nhất.
Nấu trước thứ sắp phải dùng. Nấu chín rồi thì có thêm lựa chọn.
Chuẩn bị thùng xốp và đá. Chuyển nhóm quan trọng sang thùng khi biết mất điện dài.
Có sẵn một nhiệt kế rẻ. Đây là vật đáng mua nhất cho việc này.
Giữ đèn pin gần tủ. Mở tủ trong tối là mở lâu hơn cần.
Đừng đi chợ nhiều trước đợt cắt điện. Thêm rau tươi vào lúc đó là thêm thứ có thể phải bỏ.
Dựa vào nhóm đồ khô trong mấy ngày đó. Đậu, mì, nấm khô nấu được không cần tủ.
Nói cho cả nhà là đừng mở tủ. Một câu nhắc tiết kiệm được nhiều giờ giữ lạnh.
Dán giấy lên cửa tủ. Giấy nhắc hiệu quả hơn lời nói với nhà đông người.
Ghi lại giờ bắt đầu mất điện. Viết lên giấy dán tủ ngay lúc đó.
Chuẩn bị mười phút đổi được cả tủ đồ. Đông vài chai nước và có một nhiệt kế là toàn bộ chuẩn bị cần thiết, và nó thường quyết định việc sau đợt mất điện phải bỏ gì.
Thùng xốp và cách giữ lạnh tạm
Thùng xốp giữ lạnh khá tốt. Vỏ xốp cách nhiệt hơn phần lớn thùng nhựa.
Xếp đá xuống dưới và đồ lên trên. Khí lạnh chìm xuống nên đá ở dưới là sai, đá nên rải cả trên.
Đá viên tan nhanh hơn đá khối. Khối lớn giữ lâu hơn nhiều lần.
Chai nước đông là đá khối rẻ nhất. Không làm ướt đồ khi tan.
Bọc kín đồ trước khi cho vào. Nước đá tan làm ướt và bẩn đồ chưa bọc.
Đổ nước tan ra thường xuyên. Nước tan làm nhiệt trong thùng lên nhanh hơn.
Nhưng đừng mở thùng nhiều. Cân bằng giữa đổ nước và giữ kín, mỗi vài giờ một lần.
Đặt thùng chỗ mát và tối. Nắng chiếu vào thùng là mất hết công.
Phủ khăn dày lên thùng. Thêm một lớp cách nhiệt kéo dài đáng kể.
Ưu tiên nhóm đạm và món đã nấu. Đây là nhóm không chịu được ấm.
Rau củ để ngoài được, không cần chỗ trong thùng. Đừng chiếm chỗ lạnh bằng thứ không cần lạnh.
Thùng nhỏ hiệu quả hơn thùng lớn nửa đầy. Khoảng trống trong thùng là chỗ chứa khí ấm.
Không dùng đá khô mà không biết cách. Đá khô cần thông khí và không được chạm tay trực tiếp.
Thùng xốp là giải pháp cho nửa ngày. Nó không thay được tủ lạnh cho nhiều ngày, nên nếu mất điện dài thì hướng đúng là nấu hết và dựa vào nhóm đồ khô, chứ không phải cố giữ lạnh mãi.
Nấu hết trước khi hỏng
Nấu là cách cứu đồ tốt nhất. Món nấu chín giữ được lâu hơn nguyên liệu tươi.
Ưu tiên nấu nhóm dễ hỏng nhất. Đậu hũ, nấm tươi, rau lá đi trước.
Món kho mặn giữ lâu hơn món canh. Nếu tình hình chưa rõ thì nghiêng về món kho.
Nấu một nồi lớn rồi chia. Chia phần cho từng bữa ngay khi còn nóng.
Rải mỏng cho nguội nhanh. Nguội nhanh là điểm quan trọng khi tủ chưa chạy lại.
Đun lại mỗi buổi nếu chưa có điện. Đun sôi lại là cách giữ tạm trong ngày.
Nhưng không giữ quá một ngày ở phòng nóng. Đun lại nhiều lần vẫn không giữ được vô hạn.
Chia cho người quen nếu nấu nhiều. Nấu nhiều rồi chia là cách không bỏ phí.
Đừng để mọi món chờ cùng lúc. Nấu lần lượt theo thứ tự dễ hỏng.
Ghi lại thứ đã nấu và giờ nấu. Con số đó quyết định món còn dùng được đến khi nào.
Muối và giấm giúp giữ tạm. Muối rau thành dưa là cách trữ không cần lạnh.
Phơi khô cũng là cách. Nấm và củ cắt lát phơi được nếu có nắng.
Lên bữa theo thứ còn lại. Thực đơn mấy ngày đó nên đi theo tủ, không theo ý muốn.
Nấu hết là cách giảm thiệt hại rõ nhất. Trong gần như mọi đợt mất điện, thứ được cứu nhiều nhất là thứ được đem nấu trong mấy giờ đầu, còn thứ để lại chờ xem tình hình thường là thứ cuối cùng phải bỏ.
